Schrijver Denker Dromer Twijfelaar

Fietsen in vrijheid

20 mei 2021

Fietsen is voor mij vrijheid. Mijn eigen route bepalen, daar onderweg weer van afwijken, in een tempo waar ik zelf voor heb gekozen en stoppen wanneer ik wil. Niemand die me daarin kan beperken. Behalve dan misschien de weergoden en de lekkebandenduivel. Dat gevoel van vrijheid is door alle beperkingen als gevolg van de pandemie, eerder sterker dan minder geworden. 


Tijdens mijn fietsritjes denk ik de laatste tijd vaak na over vrijheid. Dat komt omdat ik, samen met filosoof en schijver Remko van Broekhoven, filosofische fietstochten organiseer met vrijheid als thema. 

Vrijheid is niet absoluut of grenzeloos. Als ik mijn fietsen als metafoor gebruik voor vrijheid, dan zijn de grenzen duidelijk. Ik moet me aan de verkeersregels houden en rekening houden met andere weggebruikers. Dat doet niets af aan het feit dat ik dan nog steeds vrij ben om te kiezen of en waar ik naar toe fiets.
Mijn vrijheid is ook niet absoluut. Als de weg onverwacht is afgesloten en ik niet verder kan, dan zal ik me daaraan moeten aanpassen. De omstandigheden zijn op dat moment veranderd. Daar kan ik op dat moment even van balen, boos worden zelfs maar het heeft niets te maken met mijn (gevoel van) vrijheid. Ik heb de keuze om terug te fietsen of om een andere route te zoeken.  

Remko zei het mooi tijdens ons interview met het AD over de filosofische fietstochten: "Vrijheid is het vermogen om je bewust te zijn van de keuzes die je kunt maken."
Ik kan me zo maar voorstellen dat hij zich daarbij heeft laten inspireren door Edith Eva Eger. Zij overleefde de Holocaust en kwam onder de meest erbarmelijke en mensonterende omstandigheden tot het inzicht dat je ook dan nog steeds keuzes kunt maken en dus vrij bent.
In 2017, ze is dan al 90 jaar (!), publiceert ze haar eerste boek 'The Choice' waarin zij haar ervaringen beschrijft en haar perspectief op de verschrikkingen verwoordt. In 2020 verschijnt haar tweede boek, The Gift, waarin ze betoogt dat wat er in het leven met ons gebeurt, niet het belangrijkst is. Het gaat erom wat je daarmee doet.

Edith Eger leert ons dat je altijd, ongeacht de omstandigheden waarin je verkeert, een keuze kunt maken. Dat is volgens mij vrijheid in essentie. Veranderende omstandigheden kunnen er hooguit voor zorgen dat je andere keuzes moet maken of dat je minder te kiezen hebt. Zoals bij de opgebroken weg tijdens mijn fietsen.

Deze kijk betekent ook dat je veel meer vrijheid hebt dan je misschien denkt of tot nu toe hebt ervaren. De kunst is om je niet in verwarring te laten brengen door de omstandigheden die soms allesbehalve leuk of prettig zijn. Je kunt altijd keuzes maken.
Dat is een bevrijdende gedachte lijkt me.

Dus ik zou zeggen, stap op je fiets en ervaar wat vrijheid is. Of nog beter, filosofiets met ons mee. 

Terug naar overzicht

We zijn gedoemd tot vrijheid

Jean Paul Sartre